دیزی سنگی
دیزی سنگی یا آبگوشت سنگی یکی از اصیلترین و محبوبترین غذاهای سنتی ایران است که با روش پخت منحصر به فرد خود، طعمی فراموش نشدنی دارد. این غذای خوشطعم که در ظرف مخصوص سنگی پخته میشود، با ترکیبی از گوشت گوسفندی، حبوبات و سبزیجات تهیه میشود و به دلیل پخت آرام و طولانیمدت، طعم و عطری بینظیر پیدا میکند. دیزی علاوه بر طعم فوقالعادهاش، سرشار از مواد مغذی است و میتواند یک وعده غذایی کامل برای خانواده باشد. این غذا یکی از 10غذاهای محبوب ایرانی در جهان است .
زمان مورد نیاز:
- آمادهسازی: ۳۰ دقیقه
- خیساندن حبوبات: ۸-۱۲ ساعت (شب تا صبح)
- زمان پخت: ۴-۵ ساعت
- تعداد نفرات: ۴-۶ نفر
مواد لازم :
مواد لازم برای تهیه دیزی سنگی
| ردیف | ماده | مقدار | توضیحات |
|---|---|---|---|
| ۱ | گوشت گوسفندی | ۵۰۰ گرم | با استخوان (گردن یا راسته) |
| ۲ | نخود | ۲۰۰ گرم | از شب قبل خیس شود |
| ۳ | لوبیا سفید | ۲۰۰ گرم | از شب قبل خیس شود |
| ۴ | سیبزمینی | ۳ عدد | سایز متوسط |
| ۵ | پیاز | ۲ عدد | درشت |
| ۶ | گوجهفرنگی | ۳ عدد | یا ۲ قاشق رب گوجهفرنگی |
| ۷ | زردچوبه | ۱ قاشق غذاخوری | برای طعم و رنگ |
| ۸ | نمک | ۲ قاشق غذاخوری | یا به مقدار لازم |
| ۹ | فلفل سیاه | ۱ قاشق چایخوری | تازه ساییده شده |
| ۱۰ | آب | ۸-۱۰ لیوان | به مقدار لازم |
- گوشت گوسفندی با استخوان (گردن یا راسته): ۵۰۰ گرم
- نخود: ۲۰۰ گرم (۱ پیمانه)
- لوبیا سفید: ۲۰۰ گرم (۱ پیمانه)
- سیبزمینی متوسط: ۳ عدد
- پیاز بزرگ: ۲ عدد
- گوجهفرنگی: ۳ عدد یا رب گوجهفرنگی ۲ قاشق غذاخوری
- زردچوبه: ۱ قاشق غذاخوری
- نمک: ۲ قاشق غذاخوری (یا به مقدار لازم)
- فلفل سیاه: ۱ قاشق چایخوری
- دنبه (اختیاری): ۱۰۰ گرم
- آب: ۸-۱۰ لیوان
طرز تهیه:
شب قبل حبوبات را خیس کنید. روز بعد، ابتدا پیاز را در دیزی سنگی با کمی روغن تفت دهید. گوشت و زردچوبه را اضافه کرده و کمی تفت دهید تا رنگ گوشت تغییر کند. سپس آب جوش و حبوبات را اضافه کنید. حرارت را ملایم کرده و اجازه دهید ۳ ساعت بپزد. سپس سیبزمینی و گوجهفرنگی را اضافه کنید و ۱-۲ ساعت دیگر بپزید تا کاملاً جا بیفتد. همچنین میتوانید طرز تهیه آش رشته و باقالی پلو با گوشت تیکه ای رو ببینید .
نکات کلیدی :
- دیزی سنگی را قبل از استفاده حتماً خیس کنید
- حرارت باید همیشه ملایم باشد تا دیزی ترک نخورد
- در طول پخت، در دیزی را برندارید
- نمک را در اواسط پخت اضافه کنید
- هنگام کم شدن آب، فقط آب جوش اضافه کنید
ظروف مناسب:
بهترین ظرف برای پخت دیزی، دیزی سنگی اصل است. علاوه بر آن میتوان از دیزی سفالی، ظروف چدنی یا مسی قلعاندود نیز استفاده کرد. دیزی سنگی به دلیل جنس خاص خود، طعم و عطر مخصوصی به غذا میدهد. همچنین پیشنهاد میشه طرز تهیه کباب کوبیده بدون ریزش برای 4 نفر رو از دست ندهید.
انواع و تاریخچه :
دیزی یکی از قدیمیترین غذاهای ایرانی است که از دوره قاجار تاکنون در فرهنگ غذایی ایران جایگاه ویژهای داشته است. انواع مختلف آن شامل دیزی گوشت گوسفندی، دیزی گوساله، بزباش و دیزی کشک میشود. نام دیزی از ظرف مخصوص پخت آن گرفته شده است.
ارزش غذایی:
دیزی یک وعده غذایی کامل و مغذی است که سرشار از:
- پروتئین (از گوشت و حبوبات)
- کربوهیدراتهای پیچیده (از حبوبات و سیبزمینی)
- ویتامینهای گروه B
- آهن و مواد معدنی
- فیبر غذایی
تنوع آبگوشت در مناطق مختلف ایران
| منطقه | نام محلی | مواد اصلی | ویژگیهای خاص |
|---|---|---|---|
| آذربایجان | پیتی | گوشت گوسفند، نخود، دنبه، زعفران | در ظرفهای سفالی مخصوص سرو میشود |
| اصفهان | شوله | گوشت گوسفند، حبوبات، سبزیجات معطر | قوام غلیظ و طعم منحصر به فرد |
| کرمانشاه | خورش خلال | گوشت، خلال بادام، حبوبات | استفاده از خلال بادام در پخت |
| گیلان | ترش آبگوشت | گوشت، سبزیجات محلی، آلوچه | طعم ترش و استفاده از سبزیجات محلی |
| یزد و کرمان | بزقورمه | گوشت بز، ادویههای محلی، حبوبات | استفاده از گوشت بز و ادویهجات خاص |
| خراسان | شله مشهدی | گوشت، برنج، حبوبات | قوام شلهای و سرو با برنج |
| کردستان | دیزی کردی | گوشت گوسفند، لوبیا چیتی، سیبزمینی | طعم خاص و استفاده از ادویههای کردی |
| جنوب ایران | آبگوشت ماهی | ماهی، ادویههای تند، سبزیجات | استفاده از ماهی و ادویهجات تند |
| تهران | دیزی سنتی | گوشت گوسفند، نخود، لوبیا، سیبزمینی | سرو با سنگ مخصوص گوشت کوبی |
| مرکزی | کلهپاچه | کله و پاچه گوسفند، سیر، دارچین | مناسب فصل سرما و صبحانه |
تنوع آبگوشت در مناطق مختلف ایران
آبگوشت یا دیزی در مناطق مختلف ایران با تنوع چشمگیری پخته میشود و هر منطقه با توجه به ذائقه و مواد در دسترس، نوع خاصی از آن را تهیه میکند. در آذربایجان، “پیتی” نوعی آبگوشت مخصوص است که با نخود، دنبه و زعفران پخته میشود و طعمی متمایز دارد. در اصفهان، “شوله” که نوعی آبگوشت غلیظ است با گوشت گوسفند، حبوبات و سبزیجات معطر محلی تهیه میشود.
آبگوشتمناطق جنوبی ایران، معمولاً تندتر و با ادویههای بیشتری طبخ میشوند و گاهی از ماهی به جای گوشت گوسفند استفاده میشود. در کرمانشاه، “خورش خلال” نوعی آبگوشت محلی است که با خلال بادام و گوشت تهیه میشود. در گیلان و مازندران، آبگوشتها معمولاً با سبزیجات محلی و ترشمزه هستند.
همچنین در یزد و کرمان، “بزقورمه” نوعی آبگوشت محبوب است که با گوشت بز و ادویههای خاص پخته میشود. در خراسان، “شله مشهدی” که نوعی آبگوشت غلیظ است، با برنج و حبوبات سرو میشود. در کردستان، “دیزی کردی” با گوشت گوسفند، لوبیا چیتی و سیبزمینی تهیه میشود و طعم خاص خود را دارد.
تهران و مناطق مرکزی، آبگوشت سنتی با گوشت گوسفند، نخود، لوبیا سفید و سیبزمینی رایجتر است. در برخی مناطق به آن دنبه، لیمو عمانی یا رب گوجهفرنگی نیز اضافه میکنند. همچنین در فصل سرما، “کلهپاچه” که نوعی آبگوشت با کله و پاچه گوسفند است، طرفداران خاص خود را دارد.
این تنوع در پخت آبگوشت نشاندهنده غنای فرهنگ غذایی ایران و خلاقیت مردم هر منطقه در استفاده از مواد اولیه در دسترس است. هر کدام از این آبگوشتها، داستان و تاریخچه خاص خود را دارند و بخشی از میراث غذایی ایران را تشکیل میدهند.
راهنمای خرید
برای تهیه بهترین و باکیفیتترین لوازم خانه و آشپزخانه، میتوانید به فروشگاه وبسایت ویچینی مراجعه کنید. ویچینی با ارائه محصولات اصیل و باکیفیت،از جمله کاسه گود لمونژ وتمام ظروف پذیرایی همراه شما در پخت غذاهای خوشمزه و سنتی است. اگر به طرز تهیه جوجه کباب علاقه مند هستید راز خوشمزگی جوجه کباب را از دست ندهید.
به شما پیشنهاد میکنیم طرز تهیه موساکا با سس سفید را مطالعه کنید .
